Presentacións e vídeos de Jorge Á. Ramos

Pego aquí un post que nos envía o entomólogo Jorge Á. Ramos Abuín, contribuidor deste blog, para a súa difusión:

"Ola,


veño de colgar na web duas presentacions de entomoloxia.

Unha e sobre a vida do Padre La Fuente, un dos mellores entomologos españois deste seculo pasado. Compilou moito do que se sabia no momento sobre moitas familias de insectos ibericos, con especial relevancia dos carabidos. As suas chaves de identificacion ainda usanse hoxe e as suas citas ainda se recollen, estudan e tentan confirmarse. Un exemplo de como se adica unha vida a entomoloxia xunto cunha explicacion do contexto cientifico español e europeo da sua epoca.



Ademais, unhas chaves dicotomicas de carabidos cas que se chega a xenero ou incluso especie e unha presentacion dun caso practico de como usala. Todo iso en...

"José María De la Fuente: vida y obra" e Presentacións de jrabuin


E ademais, os coñecidos videos que colguei en youtube de carabidos,lepidopteros,escarabeidos,... en deyrollei"

Charla "Distribución dos Ropalóceros en Galicia" no GNH

Transmito esta información do Grupo Naturalista Hábitat

Dentro da actividade ENCONTROS NATURALISTAS que ten lugar a última semana de cada mes, contamos nesta ocasión coa participación do entomólogo Rafael Estévez, especialista na bioloxía, distribución e conservación dos ropalóceros (bolboretas diúrnas) que virá a falarnos sobre aspectos da distribución deste grupo faunístico.

A charla terá lugar no local do Grupo Naturalista Hábitat, Rúa Camariñas, 8-baixo (xunto á praza de Monte Alto) A Coruña, o venres 29 de xaneiro ás 20:30h.

A entrada será libre e gratuíta.


Saúdos dende o GN Hábitat.

As arañas lobo ou licósidas I. Xéneros Alopecosa e Arctosa

O primeiro que chama a atención nun arácnido licósido é a súa mirada de 8 ollos, dispostos como nos pisáuridos, 4 pequenos na fila dianteira, 2 grandes, na liña media-frontal e 2 grandes a medios na liña traseira, dirixidos cara aos lados ou cara arriba. A disposición dos ollos da liña traseira poden axudar a identificar algún xénero.

O cefalotórax é largo, moitas veces cun motivo central máis claro en forma de liña, uve, tridente,... segundo xénero e especie.

O abdome é voluminoso, posuíndo moitas veces unha marca cardíaca con formas variadas, importantes para a identificación de xénero ou especie.

A bioloxía destas arañas inclúe unha posta enredada en fina e preta seda, unha casula globosa que protexe os ovos e válelle de transportín á araña femia, que leva prendido aos seus filamentos anais. Isto é frecuente observalo no verán, excepto nos xéneros Alopecosa e Arctosa, os cales adoitan fabricar túneles que estabiliza con seda. Nos dous casos a posta sería branca, pero en Alopecosa gárdaa ao pouco de fabricala, e Arctosa fabrica o túnel en area solta con tanto fío que doadamente se confundirá a posta con este.

Introdución ao Proxecto Hárpax: os micropredadores terrestres

A cúspide trófica dun ecosistema, a aristocracia que se cobra o décimo, a mellor colleita do ecosistema, é moitas veces o que, por esixente, paga antes as consecuencias da degradación ambiental (perda de superficie, de certas especies ou contaminación bioacumulativa no seu hábitat). Estamos afeitos a ve-los vertebrados como os duques da cadea evolutiva, e por tamaño e relacións tróficas, é normal que así sexa. Pero existe un microcosmos natural de complexidade incluso maior cá parte vertebrada máis aparente: os artrópodos. Se imaxinamos que estes non existisen, os pequenos ladróns que bulen polo chan e voan inquedos alimentándose doutros artrópodos e de moluscos herbívoros, convírtense na aristocracia dos predadores, as rapinas deses microcosmos (rapaz, ladrón: en grego hárpax, raíz que deu nome a non poucas especies). É por iso que pensamos que a entomofauna predadora do solo require un fondo coñecemento para avalialos como indicadores dos diferentes ecosistemas galegos. Somos conscientes de que esa é unha misión ardua, así que decidimos cinguirnos soamente a dous grupos, os que presentan especies de maior tamaño, que así facilitarán a súa distinción aos voluntarios: os licósidos e os carábidos. Certo é que hai miriápodos e escorpións de considerable tamaño, pero dada a dificultade de distinción dos primeiros e a rareza dos segundos, prefirimos pospoñer o seu estudo. Dentro das arañas, hai tanta diversidade de familias e tantas especies de gran tamaño, que sempre é un pouco arbitrario escoller un grupo, pero comezamos polos licósidos por ser especies en xeral grandes ligadas ao solo e moitas veces activas e visibles nos días estivais e primaverais.

Presentación da SEGNH

Este venres 30 de outubro, como Encontro Naturalista, celebramos no local do grupo a presentación da Sección Entomolóxica, a cargo de Pablo Torrella e Pablo Carballo, membros (re)fundadores desta e na que falamos sobre a situación da entomoloxía no grupo, os problemas na conservación dos artrópodos en Galicia (unha pequena posta en común) salientando as obvias deficiencias dos Catálogos de Especies Ameazadas como síntoma de que algo se está a facer mal e a necesaria Estratexia Galega para a Conservación dos Artródodos. Máis tarde, Pablo Carballo resumiu os principais aspectos da ecoloxía da poboación de Eurynebria complanata que está a ser seguida na Costa da Morte. Por último, Pablo Torrella deunos algunhas claves para o estudo dos xilófagos, charla na que amosou un bo coñecemento da bioloxía de varios cerambícidos, lucánidos e un escaraboideo. Foi un encontro practicamente en familia, polo que pensamos non quedou ningunha pregunta por respostar, pero si moitos proxectos por realizar:

- Proxecto Eurynebria: quedan uns 8 meses para completa-lo ciclo anual de seguemento das poboacións dunares de artrópodos (coleópteros, hemípteros, lepidópteros, arácnidos, coleópteros, neurópteros,...).

- Proxecto Xilófagos: a madeira morta de moitos lugares da Coruña e Galicia agardan para descubri-los seus valores entomolóxicos.

- Proxecto Hárpax: Establecer os depredadores indicadores dos principais ecosistemas galegos, sobre todo carábidos e arácnidos licósidos. Protocolo por establecer.

- Proxecto Odonata: Sondaxe dos odonatos dos principais humidais coruñeses (Braña Rubia, Coristanco) e galegos. (ver aquí)

Saída ao Mandeo

Aproveitando a saída realizada á presa de Gomil, no alto Mandeo, en Aranga, fixemos un transecto de 5 km sobre as instalacións da presa hidroeléctrica, polo que a pesar de estar rodeados de fraga caducifolia, non puidemos ver máis que a fauna que se refuxiaba ou cruzaba o camiño de terra seca. Inda así, vimos insectos de grupos variados, como a ameazada libeliña gómfida: Onychogomphus uncatus, (ver á dereita) considerada Vulnerable no "Libro Rojo", e propia de cursos de auga asollados, neste caso o máis próximo era a canle da presa. Sorprendeunos tamén unha verdísima chicharra (polo menos moi parecida á Ephippiger ephippiger), (ver á dereita), conxunto de ortópteros máis diversos e aparentes en zonas mediterráneas.
Tamén fixeron aparición algúns escaravellos do chan, baixo pedras do camiño: un Chrysocarabus lineatus lateralis, dous Petrophilus brevipennis (ver á dereita), un dos carábidos forestais máis abondosos en Galicia.

Alcaián, verán 2009

O día 19 de xullo de 2009, un grupiño de Hábitat fixemos unha saída neste espazo natural, que non sabemos en que limbo administrativo quedou a proposta de ampliación da RN 2000, e fixemos un pequeno varrido fotográfico da entomofauna, flora e algún anfibio -iso que agora chaman testing. En canto ao primeiro dos puntos, obxecto destas páxinas do diario electrónico (ou blog), destaco o seguinte, compridamente clasificado:

ARANEAE

Lycosidae

Pirata tenuitarsis, araña parcialmente acuática (ver á esquerda), determinada por unha experta de Insectarium Virtual.

Pardosa agricola: araña das ribeiras.

Pisauridae

Pisaura mirabilis: Esta especie é tan variable na coloración, que de seguro temos un exemplar único (ver dereita).

Agelenidae

Tegenaria sp (no alto do monte, nunha zona menos húmida)

Araneidae

Argiope bruennichi (ver embaixo)

Tetragnathidae

Tetragnatha extensa Alimentábase dos pequenos coenagriónidos (ver á esquerda)

Salticidae
Evarcha arcuata

ODONATA

Anisoptera:

Libellulidae:

Libellula quadrimaculata (1ª lagoa) ver á dereita.

(posiblemente tamén Libellula depressa xa que foron vistos varios individuos semellantes pero azuis na 2ª lagoa. Non puideron ser fotografados) .

Zygoptera:

Coenagrionidae:

Ceriagrion tenellum (1ª e 2ª lagoa) -ver á dereita dous exemplares apareándose.

Enallagma cyanthigerum -1ª lagoa, ver embaixo un macho. Na entrada anterior aparece a femia. Tamén na 2ª había coenagriónidos azuis que non foron identificados.

Lestidae:

Lestes viridis (1ª lagoa), ver un exemplar á esquerda.

MECOPTERA:

Panorpidae: Panorpa sp (ou communis ou meridionalis, só é diferenciable o macho e atopamos unha femia). Á dereita vemos esa femia "degustando" unha formiguiña negra.


LEPIDOPTERA:

Satyridae

"Loba" Maniola jurtina
"Ninfa perlada" Coenonympha gycerion (a que non se amosaba máis que de lado e tiña un ocelo na á superior e 6 na inferior)
"Medioloito setentrional" Melanargia lachesis

Despois tamén vin algún hespérido claro (Ochlodes venatus?), varios satíridos máis, algún ninfálido: a "nacarada" Argynnis paphia, e poida que algunha Aglais urticae que andaba nos cardos, inda que poida que algunha fose Vanessa cardui (vímolas un pouco rápido), algún licénido azul, etc.